تصاویر ماهوارهای جدید از منطقه قرهباغ کوهستانی نشاندهنده تخریب کلیسای جامع «مادر مقدس خدا» در شهر خانکندی است. رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی با بررسی عکسهای ثبتشده در تاریخ ۲۶ آوریل (ششم اردیبهشت)، ویرانی این بنای مذهبی را که بزرگترین کلیسای این شهر محسوب میشد، تأیید کرده است.
ساخت این کلیسای جامع که ارمنیان شهر محل استقرار آن را استپاناکرت مینامند، در سال ۲۰۰۶ کلید خورد و در سال ۲۰۱۹ تقدیس شد. این ساختمان علاوه بر کارکرد مذهبی، در جریان مناقشات دهه ۲۰۲۰ به عنوان پناهگاه زیرزمینی نیز مورد استفاده قرار میگرفت. تصاویر ترکیبی که این محل را در اواخر سال ۲۰۲۵ و سپس در ۲۶ آوریل نشان میدهند، گویای تخریب کامل بنا هستند. همچنین ویدئویی متعلق به آوریل ۲۰۲۶ تغییرات در وضعیت گنبد این کلیسا را تایید میکند.
شواهد تصویری همچنین نشان میدهد کلیسای «یعقوب مقدس» در شمال خانکندی نیز در هفتههای اخیر به طور کامل از بین رفته است. این کلیسا در سال ۲۰۰۷ توسط یک خیر ارمنی-آمریکایی به یاد فرزندش بنا شده بود. مقامات کلیسای ارتدکس ارمنستان در تاریخ ۲۳ آوریل، باکو را به هدف قرار دادن عمدی اماکن مقدس و تلاش برای محو آثار حضور ارمنیان متهم کردند. آنها همچنین از نابودی سنگهای صلیبی (خاچکارها) در محوطه این کلیسا خبر دادند.
در مقابل، الناره آکیمووا، نماینده پارلمان جمهوری آذربایجان، در ۲۲ آوریل این گزارشها را اقدامات تحریکآمیز برای آسیب زدن به اعتبار باکو دانست و تأکید کرد که حفاظت از میراث مذهبی جزو سیاستهای دولت اوست. با این حال، وزارت خارجه این کشور به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداده است. رادیو آزادی در ۲۴ آوریل با کارمند هتلی در نزدیکی کلیسای جامع تماس گرفت که وی مدعی شد ساختمان کلیسا همچنان پابرجاست.
این وقایع پس از آن رخ میدهد که در سپتامبر ۲۰۲۳، جمهوری آذربایجان با عملیات نظامی کنترل کامل منطقه را به دست گرفت و باعث کوچ بیش از ۱۰۰ هزار ارمنی شد. نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، ضمن ابراز احتیاط، اعلام کرد که دولتش در حال جمعآوری اطلاعات است اما قصد ندارد این موضوع را در سطح بینالمللی به بحث بگذارد.
