گزارش اخیر والاستریت ژورنال حاکی از آن است که جمهوری اسلامی در برههای حساس برای خاتمه دادن به درگیریها، با چالشی اساسی روبروست: مجتبی خامنهای، رهبر جدید، از انظار عمومی پنهان است، در خصوص مذاکرات موضعگیری نکرده و میزان تأثیرگذاری واقعی او در تصمیمگیریها در هالهای از ابهام قرار دارد.
بنا بر این گزارش، از زمان حمله ماه فوریه که منجر به جان باختن پدر وی و تعدادی از مقامات بلندپایه شد، مجتبی خامنهای حضور فیزیکی در مجامع عمومی نداشته است. والاستریت ژورنال اشاره کرده که آنچه تاکنون به نام او منتشر شده، عمدتاً پیامهای مکتوب یا تصاویری بوده که احتمال میرود با استفاده از هوش مصنوعی ساخته یا دستکاری شده باشند.
این غیبت از آن جهت اهمیت دارد که در ساختار سیاسی ایران، رهبر همواره حرف آخر را در مسائل امنیت ملی زده است؛ همانطور که روحالله خمینی پایان جنگ با عراق را پذیرفت و علی خامنهای پیش از برجام، مسیر گفتگو را تأیید کرد. با این حال، رهبر فعلی تاکنون هیچ پیام تصویری یا صوتی مستقیمی صادر نکرده و دیدگاه خود را درباره روند مذاکرات روشن نساخته است.
مقامات رسمی ایران ملاحظات امنیتی و تهدیدات اسرائیل را دلیل این دوری از انظار میدانند، اما والاستریت ژورنال تأکید میکند که این توجیهات نتوانسته تردیدها درباره توانایی جسمی او برای اداره کشور را برطرف کند. حتی روایت مسعود پزشکیان از دیدار طولانیمدت با او نیز فاقد جزئیات زمانی و مکانی بود.
در همین راستا، سیانان نیز با استناد به ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا گزارش داده که اگرچه مجتبی خامنهای در تعیین راهبردهای کلان جنگ و مذاکره نقش دارد، اما شواهد نشان میدهد او از مدیریت روزمره امور فاصله گرفته و تنها به صورت مقطعی در دسترس است. طبق این ارزیابیها، هدایت اجرایی جنگ و مذاکرات عملاً به دست فرماندهان ارشد سپاه و محمدباقر قالیباف افتاده است.
گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که رهبر جدید به دلیل جراحات شدید ناشی از سوختگی در انزوا به سر میبرد و برای ارتباطات خود از پیک یا دیدارهای حضوری استفاده میکند. در مقابل، دفتر رهبری با رد این ادعاها تأکید دارد که وی در سلامت کامل است و تنها آسیبهای جزئی دیده است. این تضاد در روایتها و غیبت طولانی، ساختار تصمیمگیری در تهران را در نگاه طرفهای مذاکرهکننده، پنهان و چندپاره جلوه میدهد.
