گذرنامههای بیومتریک جدید ارمنستان به دلیل تغییر در تصویرگری نمادهای ملی، با موجی از انتقادات شهروندان روبرو شده است. در صفحات این سند رسمی، تصویری از صومعه مشهور «خُر ویراپ» متعلق به قرن هفدهم به چشم میخورد، اما برخلاف سنت معمول، کوه آرارات در پسزمینه آن دیده نمیشود. در این زاویه جدید، تنها کوههایی مبهم در افق ترسیم شدهاند که این موضوع باعث شده منتقدان آن را اقدامی عامدانه برای حذف آرارات از اسناد رسمی قلمداد کنند.
کوه آرارات که ۵۱۰۰ متر ارتفاع دارد، در حال حاضر در خاک ترکیه واقع شده و با نام «آگری» شناخته میشود، اما همچنان به عنوان نمادی برجسته بر فراز ایروان، پایتخت ارمنستان، خودنمایی میکند. این کوه بخشی از پادشاهیهای باستان ارمنستان بود، اما پس از وقایع دوران عثمانی که بسیاری از تاریخنگاران و کشورها از آن به عنوان نسلکشی یاد میکنند، ارمنیها از آن منطقه رانده شدند. با بازنگری در مرزها پس از جنگ جهانی اول، قلههای دوقلوی آرارات در قلمرو ترکیه امروزی قرار گرفتند.
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در واکنش به این حواشی اظهار داشت که این انتخاب تصویری بازتابدهنده قلمرو فعلی جمهوری ارمنستان و در راستای منافع سیاسی کشور است. او تأکید کرد که گذرنامه باید نشاندهنده مرزهای واقعی کشور باشد. این تغییرات که قرار است از پاییز ۲۰۲۶ در دسترس عموم قرار گیرد، در ادامه تصمیم اواخر سال ۲۰۲۵ برای حذف نمادهای آرارات از مهرهای گذرنامه صورت گرفته است؛ تصمیمی که پیش از این نیز با اعتراضات گسترده و شکایتهای قانونی همراه بود.
مخالفان دولت، از جمله هایک مامیجانین، این اقدام را تلاشی برای راضی نگه داشتن ترکیه و جمهوری آذربایجان توصیف کردهاند. ارمنستان پس از بازپسگیری ناگورنو-قرهباغ توسط آذربایجان در سال ۲۰۲۳، به دنبال عادیسازی روابط با این دو همسایه است. همچنین در بیانیه صلحی که در سال ۲۰۲۵ میان ایروان و باکو امضا شد، طرفین متعهد شدند که هیچ ادعای ارضی نسبت به یکدیگر نداشته باشند.
تحلیلگران معتقدند این تغییرات بخشی از راهبرد پاشینیان برای ترویج مفهوم «ارمنستان واقعی» در مقابل «ارمنستان تاریخی» است. در این میان، نگرانیهایی درباره احتمال تغییر نشان ملی ارمنستان نیز وجود دارد؛ نشانی که کوه آرارات و کشتی نوح در مرکز آن قرار دارند. پاشینیان پیش از این از تفاوت میان نمادهای تاریخی و واقعیتهای جغرافیایی فعلی در نشان ملی انتقاد کرده بود، هرچند در پاسخ به سوالات درباره احتمال حذف این کوه از نشان ملی، پاسخ صریحی ارائه نداده است.
