در پی تهاجم به اوکراین، دور زدن تحریمهای بینالمللی برای کرملین از یک اقدام پنهانی به یک راهبرد رسمی دولتی تبدیل شده است. این شبکه مالی که از مسکو تا بیشکک گسترش یافته، با محوریت یک الیگارش تحت تعقیب مولداویایی، به دنبال ایجاد ساختاری جایگزین برای دلار و مستقل از نظام بانکی غرب است.
آغاز این پروژه به اوایل ماه سپتامبر بازمیگردد؛ زمانی که ولادیمیر پوتین در مراسم گشایش شعبه جدید شرکت مالی «اِی۷» در ولادیوستوک حضور یافت. مدیریت این نهاد بر عهده چهرههای خاصی است: ایلان شور، متهم اصلی پرونده موسوم به «سرقت قرن» در مولداوی، و پتر فرادکوف، رئیس بانک دولتی پرومسویازبانک و فرزند نخستوزیر پیشین روسیه.
ایلان شور که به دلیل سرقت بیش از یک میلیارد دلار از بانکهای مولداوی در سال ۲۰۱۷ به عنوان مغز متفکر این کلاهبرداری شناخته شد، پس از فرار به اسرائیل اکنون در مسکو مستقر است. شرکت «اولد وکتور» که مسئول صدور رمزارز این مجموعه است، در خانهای معمولی در حومه بیشکک ثبت شده که ساکنان آن حتی نام این شرکت را نشنیدهاند.
بر اساس گزارشهای ارائه شده به پوتین، شرکت «اِی۷» طی ۱۱ ماه حدود ۷ تریلیون روبل (معادل ۱۲.۴ میلیارد دلار) جابهجا کرده است که نزدیک به ۱۲ درصد از کل تجارت خارجی روسیه را شامل میشود. همچنین رمزارز «اِی۷اِی۵» که نخستین استیبلکوین متصل به روبل است، در مدتی کوتاه به حجم تراکنش خیرهکننده ۷۹ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که کارشناسان آن را غیرعادی و باورنکردنی توصیف میکنند.
این استیبلکوین به ابزاری راهبردی برای دور زدن محدودیتهای مالی تبدیل شده است. در حالی که قرقیزستان در تلاش است به قطب رمزارز منطقه تبدیل شود، صرافی «گرینکس» پس از مسدود شدن صرافی بدنام «گارانتکس»، به بستر اصلی معاملات «اِی۷اِی۵» تبدیل شد. تحلیلگران معتقدند این جابهجایی برای تداوم فعالیت کاربران صرافی قبلی طراحی شده است.
نقش ایلان شور تنها به حوزههای مالی محدود نمیشود؛ او متهم است که با استفاده از شبکهای متشکل از بانکهای روسی، کارتهای بانکی «میر» و نهاد تحریمشدهای به نام «اوراسیا»، در جهت بیثباتسازی فضای سیاسی مولداوی و خرید آرا فعالیت میکند.
هدف نهایی کرملین، ایجاد یک سازوکار مالی کاملاً مستقل پس از قطع دسترسی به شبکههای جهانی نظیر سوئیفت، ویزا و مسترکارت است. رمزارز «اِی۷اِی۵» که ارزش بازارش تنها در یک ماه ۲۵۰ درصد رشد کرد، در واقع به عنوان یک پول دیجیتال ملی در خارج از قلمرو دلار عمل میکند. علیرغم تحریمهای جدید غرب، مدیران این شبکه مدعیاند که زیرساختهای خود را برای مقاومت در برابر فشارهای خارجی طراحی کردهاند.
