کرونا طراحان شهری را به تامل وا داشت

کرونا طراحان شهری را به تامل وا داشتبه گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مریم نعمت طاووسی در نشست مجازی سلسله نشست‌های تهران در گذر زمان به پیشینه نقالی در تهران پرداخت و گفت: نقّالی بر اساس سخنان فریدون جنیدی و محمدابراهیم باستانی پاریزی، (مورخ و پژوهشگر) واژه‌ای نو برای هنر و شغلی‌کهن است ‌که نام‌های‌گوناگونی را در طول تاریخ عوض‌کرده است. او با بیان اینکه اولین مرد نقّال به‌درستی شناخته شده نیست و اولین زن نقّال نیز از این ناشناخته‌گی مستثنی نیست، افزود: هنر قصه خوانی که مدارک و شواهد قابل استناد به آن به دوران اشکانیان بازمی گردد، در درازنای تاریخ هم چون هر میراث ناملموس دیگری در تعامل با رویدادهای سیاسی، اجتماعی دوران دستخوش تحول بسیار شده تا آن که در دوران صفویه که دوران باززایی فرهنگ، هنر و اقتدار سیاسی ایران است، با تاسیس قهوه خانه ها به یکی از فعالیت های فرهنگی ثابت در قهوه خانه ها تبدیل شد و با تغییر پایتخت از اصفهان به تهران، کار نقالان در قهوه خانه های تهران رونق بیشتری گرفت، چنان که هر قهوه‌خانه معتبری نقال خود را داشت. قهوه خانه ها در دورانی از تاریخ مراک..

کرونا طراحان شهری را به تامل وا داشت

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مریم نعمت طاووسی در نشست مجازی سلسله نشست‌های تهران در گذر زمان به پیشینه نقالی در تهران پرداخت و گفت: نقّالی بر اساس سخنان فریدون جنیدی و محمدابراهیم باستانی پاریزی، (مورخ و پژوهشگر) واژه‌ای نو برای هنر و شغلی‌کهن است ‌که نام‌های‌گوناگونی را در طول تاریخ عوض‌کرده است.
او با بیان اینکه اولین مرد نقّال به‌درستی شناخته شده نیست و اولین زن نقّال نیز از این ناشناخته‌گی مستثنی نیست، افزود: هنر قصه خوانی که مدارک و شواهد قابل استناد به آن به دوران اشکانیان بازمی گردد، در درازنای تاریخ هم چون هر میراث ناملموس دیگری در تعامل با رویدادهای سیاسی، اجتماعی دوران دستخوش تحول بسیار شده تا آن که در دوران صفویه که دوران باززایی فرهنگ، هنر و اقتدار سیاسی ایران است، با تاسیس قهوه خانه ها به یکی از فعالیت های فرهنگی ثابت در قهوه خانه ها تبدیل شد و با تغییر پایتخت از اصفهان به تهران، کار نقالان در قهوه خانه های تهران رونق بیشتری گرفت، چنان که هر قهوه‌خانه معتبری نقال خود را داشت.

قهوه خانه ها در دورانی از تاریخ مراکز فرهنگی ایران به شمار می رفتند، نقاشان پرده ها که گاه برای نقالان پرده دار نقش رقم می زدند و گاه به سفارش کسی که بر جایی پرده را بیاویزد، در قهوه خانه ها بالیدند.

این عضو هیئت علمی پژوهشگاه افزود: مجالس نقل نقالان در برهه ای از تاریخ پرشور برگزار می شد، به ویژه نقل داستان‌های شاهنامه که از پرشورتر شب‌های سهراب کشان بود، اما در رویارویی با رسانه های مدرن، رادیو، تلویزیون و سینما کم کم قهوه خانه ها از رونق افتادند و نقالان هم محل سنتی اجرای خود را از دست دادند.
او افزود: گرچه در چند سال پیش شهرداری تهران تلاش کرد تا نقالان را به برخی قهوه خانه ها بازگرداند اما این تلاش تداوم نداشت و در همهمه زندگی در این شهر شلوغ گم شد در حالی که پس از انقلاب نسل جوان بسیاری از جمله دختران و زنانی پرورش یافتند که به نقالی روی آورده اند، از این رو وظایف مهم شهرداری اختصاص و فراهم کردم فضاهای مناسب فرهنگی به ویژه در دوران فراگیری کووید ۱۹، برای تداوم این هنر است.

کرونا ضعف شهرها را نمایان کرد
سخنران دیگر این نشست بهنوش شمس اللهی پژوهشگر مردم‌شناسی سخنانش را با عنوان ضرورت بازخوانی فضاهای عمومی شهر تهران در پساکرونا آغاز کرد و افزود: بیماری کرونا طراحان و برنامه ریزان شهری را به تامل در خصوص بازنگری در طراحی فضاهای عمومی برای پاسخ‌دهی به نیازهای روانی و جسمانی شهروندان در چنین شرایطی وا داشته است.

شیوع این ویروس زمینه ای شد برای نمایان شدن ضعف های شهرها در جهان به طور خاص در کلان شهر تهران و چه بسا آزمونی بود برای آنکه تاب آوری شهر تهران در مواجهه با بحران ها (به ویژه خطر زلزله) مورد ارزیابی قرار گیرد، از این روی تصور می شود شهر تهران نیاز به برنامه بلندمدت برای حرکت به سوی توسعه درون زا دارد.

وی اظهار داشت: توسعه ای که در آن تاکید بر ساخت و ساز واحدهای مسکونی، مراکز اشتغال و خرده فروشی ها در درون ناحیه شهری است و بر چند نوع است: ساختن در نواحی خالی، استفاده مجدد از مکان های متروکه ، نوسازی و توانبخشی،توسعه مکان های موجود. در حقیقت درتوسعه درونی شهر گسترش به جای افقی و پراکنده، به صورت عمودی و درونزا در داخل بافت موجود اتفاق می افتد و بر اساس آن بافت های قدیمی، فرسوده و ناکارآمد شهری احیا، بهسازی و نوسازی می شوند و نهایتا اراضی بایر و رها شده شهری کاربری یافته و با زندگی روزمرة شهروندان پیوند می خورند.
این پژوهشگر گفت: برخی شهرهای جهان اقدامات شایسته ای را در مواجهه با همه‌گیری کووید ۱۹ انجام دادند که این امر نشان از توانایی آنها در مطابقت دادن و تطبیق پذیرشان با چنین غافل گیری و بحرانی بوده است.

به لحاظ محدودیت هایی که کلان شهر تهران به دلایل مختلف چون شرایط اقتصادی حاکم با آن مواجه است و لذا مواجهه با چالش هایی چون اپیدمی و یا سوانح طبیعی شرایط بازگشت پذیری و احیاء را برای آن سخت تر خواهد نمود، بازنگری در طرح های توسعه شهر تهران با تاکید بر توسعه درون زا و ارتقاء تاب آوری اجتماعی بواسطه افزایش مشارکت شهروندی و همدلی میان مسئولان و شهروندان (اعتمادسازی) و بهبود کارایی جامعه در مواجهه با بحران ها در بستر کالبدی تاب آور و انعطاف پذیر ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

او در پایان تصریح کرد: اگر امروز شاهد عدم توجه شهروندان به شیوه نامه بهداشتی در فضاهای عمومی هستیم یکی از دلایل آن تنزل سطح تاب آوری اجتماعی است که توسعه فضاهای سبز و ایجاد امکانات مناسب برای حضور امن شهروندان در فضاهای عمومی می تواند تا حدودی این مساله را مرتفع سازد از این روی پیشنهاد می شود شهرداری تهران موضوع توسعه بام های سبز و بوستان های محلی را در پسا کرونا جدی تر از قبل پیگیری نماید تا در آینده و در مواجهه با شرایط مشابه با چالش هایی که امروز با آنها روبه رو هستیم، مجددا مواجه نگردیم.